شهـــــــــر من میــــــــــــامی

امیدوارم بتونم در راستای شناساندن اقلیم میامی این شهر فراموش شده به عموم عزیزان علاقه مند و دلسوز گامی هرچند کوتاه اما استوار بردارم در همین خصوص اقدام به راه اندازی و نگارش وبلاگی با محتوای تاریخی ، اجتماعی ، جغرافیایی و فرهنگی نمود . این وبلاگ سعی دارد که نظری گذرا بر منطقه میامی افکنده تا از این دیدگاه چکیده اطلاعات بدست آمده از کتب قدیمی و جدید مرتبط با بحث و اطلاعات محلی پیران دنیا دیده و سرد و گرم چشیده که در این مورد عصای دست وراهنمای اینجانب خواهند بود را در اختیار همگان قرار دهد

 
 
نویسنده : مصطفی پزشکی - ساعت ٩:۱٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٥
 


 
 
مدیریت واقعی منابع و مصرف آب
نویسنده : مصطفی پزشکی - ساعت ٩:۱٤ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٥
 

َ
با وجود تلاش های عمده برای طرح مسایل مربوط به آب در سطح جهان، مدیریت واقعی منابع و مصرف آب، هنوز به تغییرات چشمگیری نیاز دارد که البته ایران نیز از این امر جدا نیست.

میانگین بارش سالانه 250 میلیمتر در سال به نسبت 750 میلیمتر میانگین بارش جهانی، محدودیت منابع آب شیرین در ایران، استحصال غیراستاندارد آب های زیرزمینی، افزایش آلودگی منابع آب ناشی از پساب های خانگی، کشاورزی، صنعتی و غیره را شاید بتوان به عنوان اصلی ترین چالش های فراروی مدیریت پایدار منابع آب ایران شمرد.

بنا بر این برای غلبه بر این چالش ها، ساختار مدیریتی آب ایران، ناگزیر باید با توجه به دیدگاه های مدیریتی جدید و در نظر گرفتن الزامات توسعه پایدار ـ فنی، زیست محیطی، مالی، اجتماعی و اداری ـ برنامه های خود را به صورت ساختارمند ارایه دهد.

در این میان، ضرورت انکارناپذیر توجه به آب، به عنوان یکی از محورهای توسعه پایدار، محصول تفکر نظام مدیریتی بشر امروز است. البته این توجه را باید در بخش های گوناگونی همچون صنعتی، خانگی و کشاورزی، بازنگری کرد.

بخش کشاورزی با 92 درصد بزرگترین و مهمترین مصرف کننده آب در کشور به شمار می رود، ولی بیش از 80 درصد منابع آب به دلیل بهره نبردن از تکنولوژی های پیشرفته آبیاری در بخش کشاورزی هدر می رود.

به باور بسیاری از کارشناسان، چنانچه از 15 درصد اتلاف منابع آب در بخش کشاورزی جلوگیری شود، دیگر شاهد کمبود و بحران آب نخواهیم بود.

در بخش خانگی نیز امروزه درباره آب، بیلان مصرف هر واحد را نداریم؛ برای نمونه، مصرف آب آپارتمان ها و مجتمع های مسکونی، تنها با یک کنتور مادر و به صورت کلی محاسبه می شود، در حالی که هر واحد مسکونی در هر مجتمع، باید دارای یک کنتور جداگانه باشد.


از سویی، تعیین سقف برداشت از منابع زیرزمینی، نوسازی شبکه آب‌رسانی، پیش‌بینی منابع جدید، افزایش کنترل شده تعرفه آب و تغییر الگوی مصرف شهروندان هم در زمان عادی و هم در زمان‌های بحرانی، راهکارهای دیگری برای مدیریت درست استفاده از آب خواهد بود.

این در حالی است که برخی کارشناسان بر این باورند، اگر مدیریت یکپارچه‌ای در بخش آب اعمال ‌شود، نگرانی آنچنانی از تأمین آب در اوضاع بحرانی و خشکسالی وجود نخواهد داشت.

همچنین بحث انتقال آب، یکی از شیوه ها و راهکارهای اعمال ‌شده در بخش منابع آب است که باید به عنوان یکی از راهکارهای مدیریت منابع آب مدنظر قرار گیرد.
همچنین باید این نکته را مدنظر قرار داد که این انتقال، باید به گونه ای باشد که کمترین خسارت را به منابع آبی منطقه وارد کند.

ما با وجود فقر در منابع آبی با استفاده بیش از حد؛ اندک ذخایرمان را نیز غارت کردیم حال باید تدابیری بیندیشیم که مجبور نشویم از آب فاضلاب بخوریم.

منابع آب هر کشوری ثابت است اما سال به سال بر جمعیت کشور افزوده شده و علم و تکنولوژی، بهداشت و زندگی شهری افزایش و در نتیجه مصرف بیشتر رواج می یابد.

منابع آب هر کشوری ثابت است اما سال به سال بر جمعیت کشور افزوده شده و علم و تکنولوژی، بهداشت و زندگی شهری افزایش و در نتیجه مصرف بیشتر رواج می یابد.

هر جامعه ای که بدون حساب و کتاب آب بیشتری مصرف می کند آب بیشتری نیز آلوده می کند، اکنون توقع مردم از آب بالا رفته است در حالی که در گذشته برای برای آب مصرفی خود از آب انبارها استفاده می کردند.

معضلات و چالشهای پیش رو :

ذخیره های آبی و کمیت آن

مقدار بارندگی و منابع آب کم است و ما از لحاظ آب فقیر هستیم زیرا در عرض جغرافیایی 25 تا 40 درجه واقع شده و تحت فشار جنب حاره ای هستیم که اگر این هوا به هر منطقه ای بوزد نمی گذارد ابر تشکیل شده و بارندگی داشته باشیم.

بارندگی در کشور ما یک سوم دنیاست و 95 درصد آب کشورنیز برای کشاورزی مصرف می شود، حتی در گیلان و مازندران که آب فراوان است در اردیبهشت وخرداد بارندگی کم می شود و در تابستان برای آبیاری مزارع برنج با کمبود آب مواجه می شویم.

عدم استفاده بهینه از تکنولوژی

با عدم استفاده از دانش کارشناسی و بهروری از متخصصین در حوزه آب ما در کشور از تکنولوژی سوء استفاده کرده ایم، استفاده از اختراعات بشری هم مثل شیرآلات و شلنگ که سمبلهایی از تمدن بشر به حساب می آیند باعث شد مصرف آب افزایش قابل توجهی داشته باشد.

انتقال آب از مناطق غنی به لحاظ منابع آبی به مناطق کم آب نیز از جمله پیامدهای استفاده نادرست از تکنولوژی است بطوری که انتقال آب از غرب پرآب و یا کارون به مناطق مرکزی و یا اصفهان باعث وخیم شدن اوضاع آبی هر دو منطقه شد.

در گذشته کارون و کرخه از رودهای پرآب کشور بودند که در آنها کشتیرانی می شد اما چون از تکنولوژی سؤاستفاده شده و انتقال آب صورت گرفته در حال حاضر در کارون سبزیکاری می شود و وضع آب شهری مثل اصفهان و یزد نیز بدتر از گذشته شده است زیرا این شهرها به کم آبی عادت کرده بودند واز میزان آبی که داشته بهینه مصرف می کردند اما با انتقال آب به یکباره کمبود آب رفع شد و زمان قطع این روال امکان صرفه جویی در آب سخت شد.

معضل حفر بی رویه چاه و احداث سدهای غیر کارشناسانه در ایران

حفر چاه های عمیق را دیگر عامل رساندن کشور به مرز بحران آبی می باشد در گذشته قنات وجود داشت در حالی که حفر بی رویه چاه باعث سوء استفاده از آب و غارت آن شد.

درکشور با صدور مجوزهای غیر کارشناسی در خصوص  احداث چاه افراط شده است و بدلیل عدم نظارت بر ذخیره های آبی حتی حفر چاه های غیر مجاز نیز روند روزافزونی داشته و این به معنای آن است که بیش از حد و تا مرز تخریب از منابع آبی استفاده شده است و این به مثابه آن می باشد که بیش از حد مجاز پول قرض گرفته ایم.

همچنین در احداث سد نیز افراط شده است زیرا بدلیل سوءمدیریت در این حوزه و عدم تشخیصهای غیر کارشناسی هر جایی که مقداری آب وجود داشت سد ساخته شد و حال به جایی رسیده ایم که اکنون مسئولین؛ خود اذعان می کنند که اقدامات نادرست بوده است.

با احداث سد آب را از روستا ها به شهرها و صنایع گسیل داشته ایم صنایع و شهرها را آنقدر گسترش داده ایم که به بدترین شرایط امروز رسانده ایم و حال که این شهرها و صنایع به آب نیاز دارند توان تامین نیاز آبی شان را نداریم. و این اقدام علی رغم آنکه تولید وکشاورزی را نابود کرد آب هم به شهرها نرساند .

با احداث سد و کانال بروی آب های جاری کشاورزی را نابود کردیم و قوانینی وضع کردیم که در آبرسانی شهرها و صنعت باید در اولویت قرار گیرندو به این ترتیب تولید محصول را کاهش، کشاورزی را تعطیل و کشاورزان را نیز روانه شهرها کردیم.

 

آنگونه که مطرح است در جهان تولید و امنیت مواد غذایی طی 20 سال آینده به مخاطره می افتد در حالی که در ایران 2 تا 3 سال آینده امنیت غذایی با مشکل مواجه می شود تا جایی که امروز مجبوریم روغن، گندم و نهاده دامی را از خارج وارد کنیم و تمام این معضلات به این دلیل است که آب را برای کشاورزی محدود کرده ایم.

به تصور برخی از مدیران کشور توسعه یعنی افزایش سطح زیر کشت در حالی که این اقدام عقب گرد است چون نشانه کشور پیشرفته در کشاورزی این است که سطح کشت را گسترش نمی دهد بلکه از همان میزان زمین زیر کشت بهره وری را گسترش می دهد.

از آنجا که در مقابل دیگر کشورها اقدام به احداث بی رویه سد کردیم، خشک شدن تالاب و باتلاق ها نتیجه سدسازی های بی برنامه بود در حالی که در گذشته ابتدا از میزان آب موجود ابتدا سهم کشاورزی داده می شد سپس مازاد آب را به شهر و صنعت می دادند اما اکنون به بهانه پیشرفت درست برعکس عمل کرده اند.

در حال حاضر40 متر از سد کرج تبدیل به محلی برای رسوب گل شده و در آینده به روزی می رسیم که سدی وجود نخواهد داشت زیرا نمی توانیم گل و لای سد را پاک کنیم و رسوب گیری و یا آبخیزداری حوزه بالادست انجام نمی شود.

تهران رودخانه ندارد اما 3 رود فاضلاب در این شهر جاری است یکی از شرق تهران به سمت مزارع ورامین جاری است که بدلیل عدم تصفیه باعث آلودگی مزارع کشاورزی شده دیگری از مرکز شهر وارد سبزیکاری های اطراف شهرری شده و آلایندگی این بخش را منجر می شود و دیگری کن است که آب شهر را آلوده می کند.

سدها بلای جان روستاها و اکوسیستم آبی، دریاچه، باتلاق و همچنین عامل مهاجرت شده اند، آلودگی هوا و کمبود مواد غذایی از دیگر پیامدهای احداث بی رویه سدها هستند.

با توجه به آنکه دانش بومی ایران برای استفاده از منابع آبی کشور استفاده از قنات بوده است متاسفانه بدلیل سوء مدیریت و عدم استفاده از تجارب پیشینیان  شروع به احداث چاه های عمیق و نیمه عمیق کردیم، حفر بی رویه چاه مثل این است که از پس انداز بیش از حد برداشت داشته باشیم و حال به جایی رسیدیم که از 600 دشت تعداد 300 دشت ممنوعه اعلام شده است.

200هکتاز زمین نمکزار نتیجه تاراج سفره های آب زیرزمینی

در گذشته با کندن 20 متر به آب می رسیدند اما اکنون این میزان به 350 متر رسیده است و در مناطقی مثل جهرم به 550 متر هم رسیده است و این بدلیل این است که بیش از حد چاه احداث کردیم و سفره های آب زیر زمینی را تاراج کردیم تا جایی که آب دریاچه ها فرونشست کرده آب چاه ها شور شده و 200 هزار هکتار زمین نمکزار شده است.

در شد که آثار بد آن بسیار خواهد بود.حال حاضر دشت تهران سالی یک متر نشست می کند ضمن اینکه یکی از دلایل تکیدگی خطوط لوله گاز و آب، فرو ریختن ساختمان ها و یا کج شدن دکل ها همین مسئله کم آبی است.

اکنون سطح بیابان تا حدی گسترش یافته که به سختی می توان جلوی پدیده هایی مثل گرد و غبار را گرفت زیرا در گذشته برای مقابیه با آن اقدام به کاشت گیاه یا جنگل کاری می کردند اما اکنون آب برای اقدام به این کار وجود ندارد.

یادآوری این نکته نیز لازم است که با همه راهکارهایی که برای مدیریت منابع آب کشور در نظر گرفته می شود، راه درازی در پیش است که با توجه به آنچه گفته شد، اگر در شرایط موجود، رفتار و مدیریتی عاقلانه و هدفمند داشته باشیم، می توان به عنوان یک فرصت از آن بهره برداری کنیم، وگرنه بدون شک، با تهدیدی روبه رو خواهیم

 


 
 
منا
نویسنده : مصطفی پزشکی - ساعت ٩:٠۱ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٥